|
|
|
SOSYAL HIZMET ALANINDA
CALISANLAR DERNEGI TARAFINDAN 2005 YILINDA DUZENLENEN MESLEKI VE
KULTUREL DEGISIM PROGRAMINA KATILAN TOMASA BANEZ ‘IN DAVETIYLE
GERCEKLESEN ISPANYA DEGISIM PROGRAMI
Nalan Uysal
1.DEĞİŞİM PROGRAMININ OLUŞUMU VE İÇERİĞİ
Uluslar arası Dostluk Konseyi (CIF) adı altında uzun yıllardır
düzenlenen değişim programları sosyal hizmet uygulamaları ile kültürel
ilişkileri, bu yönde deneyim kazanımı ve bilgi paylaşımını
amaçlamaktadır. Konsey’ in çeşitli ülkelerde branşları bulunmakta olup
Türkiye ‘de bu program “Sosyal Hizmetler Alanında Çalışanlar Derneği”
tarafından düzenlenmekte ve izlenmektedir. Dernek bu kapsamda 2005 yılı
Mayıs Ayında 5 farklı ülkeden gelen sosyal hizmet çalışanlarını Ankara
ve İstanbul İllerinde ağırlamıştır. Katılımcılar 4 hafta süren program
boyunca sosyal hizmet kuruluş ve projelerini ziyaret etmiştir. Bu
katılımcılardan biri olan ve İspanya Zaragoza Üniversitesinde okutman
olarak görev yapan Tomasa BANEZ , programdan olumlu izlenim ve
deneyimler ile ayrıldığını bildirerek, ziyarette bulunduğu Kuruluşlardan
biri olan Ankara Aile Danışma Merkezi Müdürü Nalan UYSAL’a bir mektup
yazarak 2006 yılında İspanya’ya davet etmiştir.
İspanya’nın CIF Programını izlemekten sorumlu bir branşı olmamakla
birlikte, Katalan Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Uluslar arası
İlişkiler Komitesi, çeşitli ülkelerden konuklar çağırarak tek kişilik
benzer bir program düzenlemektedir. Türkiye’ den de Biri SHÇEK Genel
Müdürlüğü’nde çalışan Şube Müdürü, diğeri H.Ü. Sosyal Hizmetler
Yüksekokulu Öğretim Üyesi olmak üzere iki katılımcı önceki yıllarda
davetli olarak İspanya’ya gitmiştir. 2006 yılı için Program İspanya’nın
Aragon Eyaleti Zaragoza Şehri ve Katalan Eyaleti Barselona Şehri’nde
düzenlenmiştir. Katılımcı için sosyal hizmet kuruluşları, uygulamaları
ve Sosyal Hizmet Uzmanları Derneklerini içeren bir ziyaret ve karşılıklı
bilgi paylaşımı programı hazırlanmıştır. Program 07-19 Mayıs 2006
tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Programda kullanılan ortak dil
İngilizce olmuştur.
2.İSPANYA’NIN SİYASİ VE SOSYAL YAPISI
• Devlet Yönetimi:
Parlamenter Monarşi
• İspanya Devlet Başkanı:
Kral 1. Juan Carlos
• Meclis düzeni:
Meclis 350 milletvekili ve 259 senatörden oluşur. Her dört yılda bir
seçim yapılır.Son seçimler 14 Mart 2004'de yapılmıştır.
• Hükümet başkanı: Başbakan
Başbakan José Luis Rodriguez Zapatero (14 Mart 2004 seçimleri)
• İktidar partisi:
14 Mart'ta iktidara gelen Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) 54 üyelikten
25'ini, sağcı Halk Partisi 23'ünü kazandı.
• Devlet topraklarının bölgesel yapısı:
Ülke; kentler, eyaletler ve otonom bölgelere ayrılmıştır. 17 tane otonom
bölge mevcuttur. Bugünkü Anayasayı 1978'de kabul edilen yasalar
oluşturur. Her otonom bölgenin temel kurumsal normları kendi yasalarını
oluşturur. Devlet bunları tanımanın yanı sıra kendi asal düzenlemesinin
bir parçası olarak da korur.
Sosyal Yapı
• Nüfus yapısı:
Nüfusun % 91,6’sı İspanyol ve % 8,4 yabancıdan oluşmaktadır. Yabancı
nüfusun % 13,7’si Faslı, 13,3’ü Ekvatorlu, % 8,5’i Romen, % 7,3’ü
Kolombiyalı, % 6,1’i İngiliz, % 4,1’i Arjantinli ve %3,6’sı Almandır.
• Din:
Nüfüsün % 79,3'u Katolik’tir.
• Resmi Dil:
Ülkenin resmi dili İspanyolca’dır.Ülkenin resmi dili İspanyolca’dır.
İspanyolca'nın yanı sıra Katalan Gallego ve Bask dilleri konuşulur ki bu
diller kendi bölgelerinde resmi dil olarak da kabul edilmektedir.
3.YASAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI
Yasama ve Yürütme organları üç düzeydedir.
• Merkez
• Otonom Bölgeler
• Belediyeler
Merkezin yasama organı Kongre ve Senato( Cortes) ‘dur. Yönetim organı
ise Merkezi Hükümet’tir.
İspanya’da her otonom bölge kendi yasama organına (Meclis ya da Asamble)
ve yönetim güçlerine sahiptir. Yasma organının üyeleri dört yılda bir
yapılan seçimler ile seçilmektedir. Bu federal bir sistem
değildir.İtalyan sistemine daha yakın bir sistemdir. Örneğin Katalanya’
da yasama gücü Meclis yürütme organı ise Hükümet’ tir. Sosyal
hizmetlerden sorumlu organ ise Bakanlığa eş anlamlı olarak “Sosyal
Güvenlik ve Aile Bölümü” dür.
Belediye sistemi Fransız Sistemi’ne benzerlik göstermektedir. Yeterli
kaynağı bulunmayan ,çok sayıda belediye bulunmaktadır. Örneğin
Katalanya’da 900 belediye bulunmaktadır. Belediyelerin yanı sıra
Katalanya’da “comarca” olarak adlandırılan, İngiltere’deki “county”(
ilçe) sisteminin benzeri yönetim bölümleri yer almaktadır. Katalanya’ da
43 “comarca” bulunmaktadır. Her comarca kendi yönetim organına sahiptir
(Comarca Konseyi) .
4.SOSYAL HİZMETLERİN SORUMLULUĞU
Sosyal Hizmetler “sosyal koruma” sisteminin içerisindedir. Sosyal koruma
sisteminin içerisindeki diğer sistemler; sağlık, sosyal güvenlik ve
eğitimdir.
Sosyal Hizmetlerdeki temel alanlar;
-yaşlı refahı,
-engelli refahı,
-Toplumsal cinsiyet rollerine karşı ayrımcılığın önlenmesi, v.b. ( etnik
azınlıkların korunması, kadınlar için hakların ileriye götürülmesi),
- Madde bağımlılığının önlenmesi ve tedavisi ( sağlık hizmetleri ile
paylaşılarak),
-Mültecilerin, evsizlerin,v.b. refahı,
-Suçun önlenmesi, hükümlülerin ve eski hükümlülerin bakımı,
-Acil durumlar ve risk durumu oluşturan konularda hizmetler,
Aşırı derecedeki yoksullar için hizmetler ve yardımlar
dır.
Merkezi Hükümet’in sosyal hizmetler konusunda “İstihdam ve Sosyal
İlişkiler Bakanlığı” aracılığıyla yerine getirdiği sadece birkaç yetki
ve sorumluluğu bulunmaktadır. Bunlar;
-Sosyal refah alanında uluslar arası ilişkiler,
-Kızılhaç, Görme Engelliler Derneği , v.b. sivil toplum kuruluşları ile
koordinasyon,
-Mülteciler
konularıdır.
Buna karşın Otonom Bölgeler sosyal hizmetlere ilişkin yasama ve yürütme
anlamında yetkinin büyük bir kısmını ellerinde bulundurmaktadırlar.
Nüfusu 20.000 den fazla olan belediyeler sosyal hizmetlerden sorumludur.
Bazı büyük belediyeler ( Madrid, Barselona gibi), sosyal hizmetler ve
diğer hizmetlerden sorumlu olan ilçelere bölünmüşlerdir. Barselona’ da
bu şekilde 10 ilçe bulunmaktadır.
Sosyal hizmetler iki düzeyde organize edilmektedir:
-Birinci düzey
-Özellikli ya da ikinci düzey sosyal hizmetler.
Birinci düzey sosyal hizmetlerde (sağlık servislerinde olduğu gibi),
ülke düzeyinde sosyal hizmet uzmanları ve ev hizmetleri ile donatılmış,
halkın kolayca ulaşabileceği, ikametgahlarına yakın bir yerde örgütlenen
ofisler bulunmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları bu ofislerde
müracaatçıları bilgilendirmekte, tavsiyelerde bulunmakta, yardı etmekte
ve gereksinimleri olan özellik içeren sosyal hizmetlere ya da diğer
hizmetlere yönlendirmektedirler. İspanya için her köy ve mahallede
bulunan ve sosyal hizmet uzmanlarının bireyler ile çalıştığı birincil
sosyal hizmetler büyük önem taşımaktadır. Çok küçük köyler için , sosyal
hizmet uzmanları merkez (ana) köyün “comarca” sında yerleşiktir ve
haftada bir kez küçük köyleri ziyaret etmektedir. Birincil düzeyde
sosyal hizmetlere örnek olarak , Barselona’da 200.000 nüfusun yaşadığı
bir ilçede 4 sosyal hizmetler ofisi bulunmaktadır.
İkincil ya da özellikli sosyal hizmetler ; çocuk refahı, yaşlılar,
engelliler gibi özel hizmet gruplarına yönelik hizmetleri
içermektedir.Değişik gereksinimleri olan bireyler ilk olarak birincil
düzeydeki sosyal hizmet ofislerine gitmek zorundadırlar. Böylece sosyal
hizmet uzmanları başvuruyu değerlendirmekte ve uygun hizmete
yönlendirmektedir.
İspanya’ nın sosyal hizmet politikası “açık hizmetler” dir. Kapalı
kurumlara açık hizmetin yeterli gelmediği durumlarda son çare olarak
başvurulmaktadır.Bu nedenle yaşlılar için kurum bakımından çok evde
destek hizmetleri, çocuklar için yuvalardan ziyade koruyucu aile, v.b.
tercih edilmektedir. Bu “ kurumsallaşmama” ya da “kapalı kurumlar
dışında bireyler” prensibidir.
Sosyal hizmetlerin diğer prensipleri; ( sosyal hizmetler yasalarında yer
aldığı gibi) evrensellik, kamu sorumluluğu, merkezileşmeme,
bölgeselleşme, normalleştirme (normalization), halk katılımı, kamu
yönetimi tarafından sağlanan koordinasyon ve planlamadır.
5.SOSYAL HİZMET EĞİTİMİ (Zaragosa Üniversitesi/ Barselona Üniversitesi)
Ülkedeki sosyal hizmet eğitimine girmeden önce, genel olarak eğitim
sistemine göz atılmasında yarar görülmektedir.İspanya’ da zorunlu eğitim
3-16 yaşlarını kapsamaktadır( 3-6 yaş okul öncesi eğitimde
zorunludur.Eğitim ulusaldır.Yani sosyal demokratik anlayışa dayalı bir
sosyal politikadır. Okullarda zorunlu eğitimin yanı sıra , özellikle
çingene çocuklar okula gönderilmediği için bir yasa çıkartılmıştır. Bu
yasa bu durumdaki çocuklar için her gün okula gitme zorunluluğuna
esneklik getirmektedir. Ayrımca sistemde ilk ve orta öğretimde öğrenme
güçlüğü olan çocuklarla ilgilenen özel eğitim öğretmenleri görev
almaktadır. Bu öğretmenler 2-3 öğrenci ile çalışmakta ve onlara özel
müfredat uygulamaktadırlar. Geçmişte üniversite eğitimi için bir giriş
sınavı varken günümüzde bu sınav kaldırılmıştır. Günümüzde zorunlu
eğitimden sonraki iki yıllık eğitimi (16-18 yaş ) tamamlayan herkes
üniversite eğitimini tercih edebilmektedir. Bölüm tercihlerinde okul
başarı ortalamaları esas alınmaktadır.
İspanya’da ilk sosyal hizmetler okulu 1932 yılında Barselona’ da
açılmıştır. Bu okulun açılmasında II. Cumhuriyet tarafından üretilen
sosyal Katoliklik fikri ve önemli siyasal değişimler ile karakterize
edilen uygun sosyal ve siyasal içerik hayata geçmesi etkili olmuştur.
Siyasal değişimler yoksulların ve diğer sosyal grupların( örneğin
kadınların siyasal hakları ve eğitim hakkı) sosyal haklarını
iyileştirmiştir.
!950’ lerde Katolik Kilisesi tarafından işletilen “Caritas” önemli
sayıda sosyal hizmet okulu açmıştır.!960 ‘ larda ise İspanya Hükümeti
sosyal hizmet okullarını resmi olarak tanımıştır. 1980’lerde sosyal
hizmet eğitimi üniversite eğitimi düzeyine gelmiştir.
Günümüzde sosyal hizmet eğitimi üç yıllık bir süreci
içermektedir.İspanya ‘da 4-5 yıllık yüksek öğretime “bechalor” , üç
yıllık eğitime “üniversite” eğitimi adı verilmektedir. Sosyal hizmet ,
sosyal eğitim, hemşirelik, sınıf öğretmenliği 3 yıl süren eğitimlerdir.
İspanya’da 34 sosyal hizmet okulunda ortalama 18.000 öğrenci eğitim
almaktadır.
Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmetler Okulu’ na her yıl 250 öğrenci
kabul edilmektedir.Öğrenciler iki şubeye ayrılmaktadır. Okul her yıl 100
kadar öğrenciyi mezun etmektedir. Girenlerin bir kısmı okulu
bırakabilmekte bir kısmı da zamanında mezun olamamaktadır.
Okul ‘da bir idareci ile 6 yardımcısı ve çeşitli sayılarda tam ve yarım
zamanlı eğitimciler görev almaktadır. Müfredatta alan çalışmasına önem
verilmekte, bu nedenle uygulama programlarına geniş yer verilmekte ,
ayrıca alanda çalışan sosyal hizmet uzmanları da okulda ders
vermektedir.
Okul’da ; sosyoloji,psikoloji, ekonomi gibi temel derslerin yanı sıra ,
-sosyal hizmetin temelleri,
-sosyal hizmet tarihçesi,
sosyal hizmet teorisi,
sosyal hizmet yöntemleri( bireyle, grupla, aileyle ve toplumla çalışma)
dersleri verilmektedir.
Temel dersler tam zamanlı çalışan öğretmenler tarafından verilmektedir.
Bunlarda sadece birkaçı sosyal hizmet uzmanıdır.Diğerleri ise sosyoloji,
ekonomi gibi kendi branşlarında eğitim almış öğretim elemanlarıdır ve
bunların sosyal hizmet bakış açısına sahip olmamaları bir sorun olarak
gündeme getirilmiştir.
Öğrencilerin okula devam zorunluluklarının olmaması, öğrencilerin kimi
zaman sadece üniversite derecesi almak için okulu tercih etmeleri
eğitimin niteliğini olumsuz olarak etkileyen faktörler olarak
belirtilmektedir.
Barselona Üniversitesi Sosyal Hizmetler Okulu , 1953 yılında Tıp
Fakültesi içerisinde açılmıştır. Demokratikleşme süreci içerisinde 1982
yılında Barselona Üniversitesine bağlanmış ama tam uyum 2005’ de
olmuştur. Pedagoji Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü haline gelmiştir.
Okulda diploma,lisans ve (Phd) doktora olmak üzere eğitim üç seviyede
verilmektedir. Sosyal Hizmet Bölümü diploma düzeyindedir. Gelecekte
sosyal hizmet bölümünün de lisans düzeyine geleceği bildirilmiştir( Tıp
ve mimari dışındaki diğer bölümlerle eşit hale gelmiştir).
Bölümde “genelci sosyal hizmet” anlayışı benimsenmektedir temel
derslerin yanı sıra sosyal hizmetin temel kavramları, birey ve aileler
ile sosyal hizmet, grup çalışması, örgütlerde sosyal hizmet, sosyal
politika ve sosyal hizmetler, yasalar-hizmetler ve sosyal hizmetler,
araştırma konusunda dersler bulunmaktadır. Ayrıca, sağlık alnında sosyal
hizmetler, kırsal bölgelerde sosyal hizmetler, yaşlılara yönelik sosyal
hizmetler gibi seçmeli derler yer almaktadır. Alan çalışması ve
süpervizyon dersleri bir sömestir sürmektedir.Okul ilk olarak Tıp
Fakültesi Psikiyatri Bölümünde oluşturulduğundan psikiyatrik sosyal
hizmetler çok gelişmiştir.
Mediasyon, İdare, Birincil Sosyal Hizmet Uygulamaları konularında post-graduate
(mezuniyet sonrası) eğitimler verilmektedir.
En önemli konu, eğitimde alanda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının “alan
çalışması” konularında üniversitede ders vermeleridir.
7.SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ(Aragon Bölgesi-Katalan Bölgesi)
İspanya’da şu anda çeşitli sosyal hizmet uzmanları derneklerinden oluşan
bir Federasyon vardır. Aynı zamanda Merkezi Hükümet ile ilişkileri
düzenlemekten sorumludur. Yönetim Kurulu ülke genelinden seçilmektedir.
Aragon Bölgesi Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği 1967’de kurulmuş, 1982’de
statüsü değişmiştir. Derneğin oluşmasında 1958 yılında Kilise tarafından
açılan ilk sosyal hizmet okulunun etkisi olmuştur.
Derneğin Yönetim Kurulu 8 kişiden oluşmaktadır. Toplam üye sayısı 900’
dür.Dernek’de 5 çalışma grubu görev yapmaktadır. Bunlar üyelerden
oluşmakta olup Yönetim Kurulu ile birlikte ücret almayan kişilerdir.
Derneğin 4 ücretli çalışanı bulunmaktadır. Bunlardan biri Müdür(sosyal
çalışmacı) olarak görev yapmaktadır.Biri sekreterya diğeri büro işlerine
bakmakta ,bir kişi de kütüphaneyi işletmektedir.
Derneğin Ulusal Hükümet ile bir anlaşmaları bulunmaktadır.Göçmenler için
çalışan 3 sosyal hizmet uzmanı görevlendirilmiş olup bunların ücretleri
hükümet tarafından ödenmektedir. Ayrıca yerel yönetim için çalışan (
kadın,göçmen ve evsizler) 3 sosyal hizmet uzmanı da Dernek adına
görevlendirilmiştir. Günümüzde Hükümet doğrudan profesyoneller ile
çalışmak istememekte ya özel şirketlerle ya da sivil toplum kuruluşları
ile protokol yapmaktadır.
Eğitim programlarına çok önem verilmektedir.Bu programlar için Ulusal
Hükümet, Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü ve Aragon Bölgesi
Sosyal Hizmet Enstitüsü ile işbirliği yapmaktadırlar. Eğitim konularını
belirlerken Dernek Hükümete önceliklerini sormakta ve ona göre planlama
yapmaktadır.
Çalışma Grupları; sağlık, çocuklar, yaşlılar, bağımlı gruplar8
Özürlüler,akıl hastaları , yaşlılar gibi) konulardan oluşmaktadır.
Yerel yönetim sosyal hizmet uzmanlarının misyonları ile yakından
ilgilenmektedir. Acil durumlarda sosyal hizmet müdahaleleri ile ilgili(
Prene dağları teklerindeki sel felaketinden sonra) sosyal çalışmacılara
önem vermiştir. Fransa ile birlikte sosyal hizmet uzmanları ve
psikologlardan oluşan bir grup kurulmuş olup çalışmalarına devam
etmektedir.
Bölgedeki sosyal hizmet sosyal politika uygulamaları ile ilgili izleme
çalışmaları bulunmaktadır.İzleme çalışmasında üç konu vardır; evrensel
olarak sosyal hizmetler, sosyal hizmetin kalitesi, bağımlılık ( nasıl
tedavi edilir, nasıl güçlendirilir).
Dernek ufak gruplara yönelik konferanslar düzenlemektedir. Bu
konferansların amacı insanların bilgilerini değiştirmek değil bilgi
paylaşımını sağlamaktır. Bu etkinliğin adı “BİRBİRİNİZE BAKIN”dır. Bu
etkinliğe başlamadan önce amaçlarını metodolojilerini anlatan bir
çalışma yapmışlardır.
Katalan Bölgesi Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği ‘ nin ortalama 4000
üyesi bulunmaktadır.Üyelik konusunda Bölgede bir kargaşa bulunmaktadır.
Bir yasaya göre üyelik zorunlu değildir, diğerine göre ise zorunludur.
Katalan Bölgesi’nde Derneğin 5 şubesi bulunmaktadır.
Dernek sosyal hizmetin etik kodları doğrultusunda çalışmaktadır.
Dernekteki deontoloji konusunda çalışan bir komite bulunmaktadır ve
görevi bu konuyu izlemektir.Etik Komite yasal zorunluluktur. Ayrıca
yaşlılık,özürlüler, çocuklar, v.b. konularda çalışma grupları
oluşturulmuştur.
Dernek , kamunun çalışmalarını izlemekte, tavsiyelerde bulunmakta,
geliştirme çalışmaları yapmaktadır. Profesyonellerin ilgileri ile
toplumun ilgilerini buluşturmak temel amacıdır. Bu kapsamda iş
arayanlara rehberlik yapan bir hizmet birimi vardır.Bir çeşit mediasyon
( uzlaştırma) servisidir.Tarafları buluşturmaktadır( sosyal hizmet
uzmanları ile STK’lar, belediyeler,v.b.) .
Kaza durumlarını kapsayan büyük oranlar teşkil etmeyen sigorta
hizmetleri vardır. Ayrıca Dernek’ de , Dernek tarafından finanse edilen
bir avukat görevlidir. Sadece ilk danışma için çalışmaktadır. Çalışanlar
için kendi kuruluşlarındaki çatışmalar(çatışma/tükenmişlik duygusu) ile
nasıl baş edebilecekleri konusunda stratejik danışmanlığı içeren bir
hizmetleri de bulunmaktadır. Bu hizmet her Çarşamba günü grup
süpervizyonu biçiminde verilmektedir.
Dernek eğitim programları düzenlemekte, eğitim konularını üyelerine
danışarak saptamaktadır. Düzenli çıkarılan bir dergisi vardır.
Etik Komitenin yanı sıra Uluslar arası İlişkiler Komitesi ile Ülkeler
İle İşbirliği Komitesi bulunmaktadır. İşbirliği Komitesi üçüncü dünya
ülkelerine, sosyal hizmet ve toplumla çalışma konularında proje desteği
vermektedir. Dernek bütçesinin %7 ‘sini gelişmemiş ülkelere ayırmaktadır.
Yönetim Kurulu seçimleri her 4 yılda bir yapılmaktadır. Her üye en fazla
iki kez seçilebilmektedir. Yönetim Kurulu’ nda 1 Başkan, 1 Başkan
Yardımcısı, 1 Genel Sekreter , 1 Sayman , 5 üye bulunmaktadır. Bu 5 üye
5 şube ile ilgilidir.
Dernek’te ücretli çalışan; 1 yarı zamanlı yönetici, tam zamanlı çalışan
1 Sekreterya Başkanı ve 1 Danışma Görevlisi, web sayfası ile ilgili 1
personel( haftada 15 saat çalışan), boş iş pozisyonları ile ilgili
çalışan 1 personel (yarım zamanlı) bulunmaktadır. Avukat danışmanlık
hizmetini kendi ofisinde vermektedir.
Üyelik aidatı yılda bir kez alınmaktadır. Üyeler, üye olmayanlar,
çalışmayanlar biçiminde ücretler( eğitim ve basılı yayınlarda)
değişmektedir.
Dernek’ te; Bakım Verenlerin bakımı, Adalet Sisteminde SHU’ nun Rolü,
Hastanelerde SHU, Kültürler arası Mediasyon (Göçmenler , Hükümet ve
Diğerleri), Kamu İdaresinden Projeler için Para Talep Etmenin Yolları,
Ev içi Şiddet verilen eğitim konularından bazılarıdır.
8. ZİYARET EDİLEN DİĞER KURULUŞLAR
DELİCİAS MAHALLE DERNEĞİ (ZARAGOZA) :
Delicias 111275 bireyin yaşadığı Zaragoza’nın en kalabalık
Bölgesidir(İlçesidir). Nüfus bu kadar yoğunken mahalle 3 km’ lik bir
alana kurulmuştur.Oturanların çoğu orta sınıftan çalışan bireylerden
oluşmaktadır. Yaşayanların % 13.27’ si göçmenlerden oluşmaktadır.
%20.40’ı 65 yaşın üstündeki bireylerdir.
Bu bölgede de 5 tane “mahalle derneği” bulunmaktadır. Biri “Delicias”
dır ki bu diğer 4 dernekten farklı olarak tüm ilçeye hizmet
etmektedir.Diğer 4’ü ise aynı ilçede farklı mahallelerde hizmetlerini
mahalle bazında sürdürmektedir.
İspanya’ da yaygın olarak bulunan ve bölgesel hükümet ve yerel
yönetimler tarafından desteklenen Mahalle Dernekleri, aynı bölgede
yaşayan bireylerin kendi sorunlarına çözüm aradıkları
organizasyonlardır.Dernek üyeleri farklı siyasal ya da ideolojik
görüşlere sahip olabilirler. Derneklerin mahallede oturan bireylerden
oluşan bir yönetim kurulları vardır.Bu yönetim kurulu bölgede yaşayan
insanları kendi günlük yaşamları ile ilgili her çeşit konuya katılımları
yönünde teşvik eder.Buradaki felsefe demokrasinin siyasal seçimler ve
partilerden daha ileri bir kavram olmasıdır. Örneğin dernekler ,
bölgesel yada yerel hükümetlerden onların önerilerini dinlemelerini ya
da bölgede kamusal hizmetler oluşturmalarını isteyebilir. Mahalle
Dernekleri aynı zamanda kültürel ve sosyal aktiviteler düzenleyerek
mahalledeki sosyal ilişkileri geliştirmeye de çalışmaktadır.
1986 yılında kurulan Delicias Mahalle Derneği’nin 700 üyesi
bulunmaktadır. Derneğin Yönetim Kurulu 9 kişiden oluşmaktadır. Derneğin;
1 sosyal çalışmacı, 3 öğretmen
( tarih öğretmeni, sınıf öğretmeni, dil bilimcisi) olmak üzere 4 resmi
çalışanı bulunmaktadır.Dernek 09.00-13.30/ 17.00-20.00 saatleri arasında
çalışmaktadır. Dernek çalışanları ile Yönetim kurulu faaliyetleri
planlamak ve izlemek üzere haftada bir gün toplantı yapmaktadır. Dernek
çalışanları ayrıca ayda üç kez kahvehane toplantıları yaparak mahalle
halkı ile iletişim kurmaya çalışmaktadır. Bu toplantılarda konulu
söyleşiler organize edilmektedir.
Mahalle Derneği; şehir planlaması ve çevre, sağlık, kadın iletişin,
sosyal hareketlilik konularında çalışmaktadır.
Şehir Planlaması:
-Şehir planlama çalışmalarını izleme,
-Çevre sorunları konusunda bilgilenme,
-Çevre eğitimi,
- Alışveriş konusunda bilgilenme( çevredeki işyerleri)
Sağlık:
-Sağlık politikaları,
-EAP (Aragon Bölgesinde Önleme Stratejileri) ile çalışma,
-Tıbbi nitelikleri izleme,
-Sağlık konusunda ilerleme,
-Bölge sağlık komitelerini izleme,
Kadın:
-Kadının konumu hakkında bilgilenme (eşitsizliğin kaldırılması),
-Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet,
-Buluşma Noktası(kadınlardan gelen talepler üzerine başlatılan bir
projedir.Kişisel gelişimi ve sosyal katılımı amaçlamaktadır.Kişisel
destek,psikolojik rehberlik ve bilgilendirme çalışmalarını içrmektedir),
-Sosyal katılım,
-Kültürler arası farklılıklar
İletişim:
-Dergi,
-Broşür ya da posterler (farklı dillerde),
-web sayfası e.mail hizmetleri,
-Kültürel haftalar,
Sosyal Hareketlilik;
-Çocukluk dönemi,
-Yaşlılar,
-Göçmenler için oluşturulan özel etkinlikleri içermektedir.
Tüm bu çalışmalar projeler ve programlar aracılığıyla
gerçekleştirilmektedir. Bölgedeki en önemli sorun göçmenlerin
yoğunluğundan kaynaklanmaktadır. Farklı ülkelerden gelen göçmenler
nedeniyle özellikle dil ve uyum sorunu yaşanmaktadır. Okullarda bazen 20
ye yakın farklı ülkeden gelen göçmen çocuklar vardır ve İspanyol aileler
çocuklarını bu okullara göndermek istememektedir. Göçmen ailelerin çocuk
yetiştirme konusunda daha çok desteklenmeye gereksinim vardır. Yine
kadının konumunun iyileştirilmesi çalışmakları da önem taşımaktadır.
Çevrenin korunması ve ortak kullanım alanlarının düzeni, hizmetler
konusunda oturanların bilinçlenmeleri ve sosyal uyum açısından bölgedeki
dayanışma ve paylaşma duygusunun artırılması bu nedenle önem
taşımaktadır.
TOPLUM MERKEZİ ( TERRERO İLÇESİ/ZARAGOZA)
İspanya’ da birçok sosyal hizmet uzmanı kamusal sosyal hizmetler sistemi
içerisinde çalışmaktadır. Bu sistemin iki farklı organizasyon düzeyi
vardır. Birinci düzey toplum yada genel hizmetler, ikinci düzey
özelleştirilmiş hizmetler( Özel ilgi gerektiren ve farklı hedef
gruplarına yönelik) olarak adlandırılmaktadır. Bu kapsamda şehirlerdeki
her mahallede ve kırsal bölgelerde her ilçede bir toplum merkezi
bulunmaktadır. Bireyler bu merkezlere sosyal kaynakları ve sosyal
hakları öğrenmek, sosyal ya da aile konularında her türlü yardımı
istemek için başvurabilmektedirler.
Bu merkezlerde çalışan sosyal hizmet uzmanları başvuranları kabul
etmekte- dinlemekte, onların durumları konusunda bilgi toplamakta,
profesyonel bir teşhiste bulunmakta, bazı toplumsal hizmetler sunmakta
(Örneğin yaşlılar için evde bakım sağlama), ya da onları durumlarına
uygun hizmetlere yönlendirmektedirler ( Sosyal hizmet, sağlık, eğitim
gibi) . Bu merkezlerde çalışan sosyal hizmet uzmanları genellikle
bireyle çalışma yöntemini uygulamaktadır. Fakat aynı zamanda aileler ile
, gruplar ile ve aynı bölgede bulunan dernekler ile de çalışmaktadırlar.
Aynı mahallede çalışan sosyal hizmet uzmanları ve sağlık, eğitim, ve
kültür, konut ve şehir gelişimi, istihdam ve asgari gelir desteği gibi
diğer sosyal refah alanlarında çalışan sosyal hizmet uzmanları ile
sürekli iletişim ve işbirliği içerisindedirler.
Zaragoza Şehrinde 3 bölge(ilçe) bulunmaktadır. Her ilçede bir toplum
merkezi bulunmaktadır. Terrero bunlardan biridir.
Terrero İlçesi( Bölgesi) ‘nde 35.000 birey yaşamaktadır. Bunlar
genellikle çalışan sınıftan bireylerdir.Geleneksel olarak bu bölgede çok
sayıda çingene nüfus yaşamaktadır ve bunlara günümüzde göçmenler
eklenmiştir. Bu bölgede iki mahalle derneği bulunmaktadır. Bu dernekler
1970’lerde kurulmuştur ve bireylerin yaşam koşullarının
iyileştirilmesini, sosyal ilişkilerin ve kamusal hizmetlerin
geliştirilmesini amaçlamaktadır.
Terrero İlçesi’nde; kültür merkezi, toplum sağlık merkezi, ilköğretim ve
orta öğretim okulları, sosyal yönden dezavantajlı olan genç yetişkinlere
yönelik mesleki eğitim merkezi, yetişkinler için sürekli eğitim merkezi,
toplum merkezi, çocuklar için boş zaman değerlendirme merkezi, genç
yetişkinler için boş zaman değerlendirme merkezi, yaşlılar için boş
zaman değerlendirme merkezi ve yaşlılar için bakım merkezi ile ,v.b.
hizmetler bulunmaktadır.
Terrero Toplum Merkezi 1998’de kurulmuştur.Merkez’de Council(Bölge
Hükümeti) tarafından sağlanan hizmetler bulunmaktadır. Bunlar;
-The Junta de Distrito:Toplum Merkezi binası içerisinde , bölgedeki
yerel yönetimin irtibat bürosu bulunmaktadır..Burada vatandaşlar
vergilerini ödeyebilmekte, Zaragoza ‘da ikamet etmek üzere kayıt
yaptırabilmekte ya da bireysel şikayetlerini iletebilmektedir.
-Kütüphane: Halka açık kütüphanede vatandaşlar gelip araştırma
yapabilmekte, kitap, video,vcd, dergi, gazete ödünç alabilmekte ayrıca
bilgisayarları kullanabilmektedir.
-Çocuk Kütüphanesi: Sadece çocukların kullanımına açık kütüphanedir.
-Gençlik Merkezi: 30 yaşındaki bireyler için etkinliklerin organize
edildiği birimdir.
-Yaşlı Kulübü: Yaşlı bireylere yönelik program ve faaliyetlerin
bulunduğu , atölye ve toplantı odaları ile büyük bir kafeteryadan oluşan
birimdir.
-Oyun Odası: 6 yaşın altındaki çocuklar içindir.
-Boş Zaman Merkezi: 14 yaş altındaki çocuklara yöneliktir.
-Vatandaşlara Yönelik alan: Her türlü aktiviteler için herkesin
kullanabildiği birimler( Hobi odaları,yoga –meditasyon odası gibi).
-Hükümet irtibat bürosu: Milletvekilleri zaman zaman bu büroyu
vatandaşlar ile toplantı yapmak için kullanmaktadır.
Toplum Merkezi’nde yürütülen mesleki programlar;
-Acil yardımlar: Gıda,kira,mobilya yardımı gibi,
-IAI: Geliri olmayan bireylere yapılan küçük oranda para yardımıdır.
Hiçbir geliri olmayan bireylere verilmektedir ve bu yardım bireye iş
bulmada, meslek edindirme kursuna gitmekte, topluma uyum sağlamalarında
destek olmaktadır.
SAD: Yaşlılara ev temizliği, alışveriş gibi konularda destek olmayı
amaçlayan bir programdır.
TELEASISTENCIA: Yalnız yaşayan yaşlı ve engellilere yönelik sürekli
haberleşmeyi sağlayan bir telefon sistemidir.
PAF: 18 yaşın altında çocuğu bulunan ailelere bir sosyal öğretmen
tarafından sunulan (Merkezde ayda bir grup çalışmaları ve düzenli evde
rehberlik biçiminde) eğitim programıdır.
Merkeze yapılan ziyarette , binadaki birimler dolaşıldıktan sonra ,bir
süre sosyal serviste kalınarak sosyal hizmet uzmanının çalışması
izlenmiştir.
Merkez binası büyük , çok amaçlı ve tip projeye uygun olarak
yapılmıştır. Yaşlılara ait olan birimden sorumlu bir sosyal hizmet
uzmanı vardır. Yaşlıların bir yönetim kurulları vardır. Kendilerine
verilecek hizmetleri burada tartışıp değerlendirmektedirler.Bu biçimde
karar alma mekanizmasına katılmaktadırlar. Tüm Merkezin sorumluluğunu
üstlenen kişi yine bir sosyal hizmet uzmanıdır. Sosyal servisten sorumlu
sosyal hizmet uzmanı müracaatçıları ile randevu vererek görüşmektedir.
Uzmana destek olan bir sosyal asistan vardır. Sosyal asistan
müracaatçıların ilk başvurusunu almakta,dosya açmakta ya da var olan
dosyalarını çıkartmakta daha sonrada kayıtlarını sosyal hizmet uzmanına
iletmektedir. Sosyal Hizmet Uzmanı 08.00-12.00 saatleri arasında
müracaatçılar ile görüşmekte, öğleden sonraları ise nasıl çözüm
bulabileceğini araştırmakta, toplantılara katılmaktadır. Bu merkezlerde
çalışan profesyoneller ayda bir toplanmaktadır.
Tüm merkezde hükümet tarafından sağlanan bir bilgisayar programı
kullanılmaktadır.Bu network ağıdır ve kayıtta, havale ve yönlendirme
işlemlerinde standardı sağlamaktadır.
Merkezde gözlem yapılan süre içerisinde ; yaşlı annesine evinde refakat
edecek bakıcı arayan bir erkek , 3.kez hamile kalan ancak bakamayacağı
için kürtaj olan ,operasyon için verdiği ücret nedeniyle kirasını
ödeyemeyen ve bir kereye mahsusu kira yardımı isteyen Gine’li bir kadın,
cezaevinden çıkan ve anne babası ile yaşayan ,eşyaya gereksinimi olan
yetişkin bir erkek, eşi cezaevinde olan çocukları ve kız kardeşi ile
birlikte yaşayan ve ekonomik yardım isteyen çingene bir erkek, oğlunu
kaybettiği için geçim sıkıntısı çeken yaşlı bir çingene kadın ve iş
arayan bir yetişkin kadın sosyal hizmet uzmanı tarafından kabul edilerek
görüşüldü. Uzman müracaatçılar ile görüşerek bir kısmını işe
yönlendirdi.Diğerlerini bilgilendirdi ya da uygun hizmet birimlerine
yönlendirdi. Bir kısmına yeniden görüşmek üzere randevu verildi.Merkezde
profesyonel olarak sosyal hizmet uzmanı, pedegog, sosyal öğretmen,
psikolog çalışmakta ayrıca idari personel görev yapmaktadır.
SOSYAL YÖNDEN DIŞLANMIŞ GENÇLERE YÖNELİK MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ (ZARAGOZA)
Zaragoza’da her mahallede sosyal yönden dışlanmış gençlere yönelik
mesleki eğitim veren bir merkez bulunmaktadır. Bunların hepsi Adunare
Vakfı tarafından işletilmektedir.Adunare Vakfı bölgesel ve yerel yönetim
tarafından ekonomik olarak desteklenen bir STK’ dır.Bu Merkezler orta
öğretim sistemi içerisinde bireysel, sosyal ya da öğrenme güçlüğü
yaşayan gençlerle çalışmaktadır.Merkezler gençlere bir iş ya da meslek
edindirme çabasındadır.Merkezlerde tesisatçılık, aşçılık, inşaat
işçiliği, tezgahtar, garsonluk,v.b. meslekler öğretilirken aynı zamanda
okuma-yazma,matematik gibi dersler verilmekte ve sosyal beceriler
kazandırılmaya çalışılmaktadır.
Terrero Bölgesi’ndeki Mesleki Eğitim Merkezi’ nde 7 kişi çalışmaktadır.2
çalışan gönüllüdür.1 müdür ,1 koordinatör (sosyal hizmet uzmanı), 3
eğitici(biri sosyal hizmet mezunudur ancak öğretmen kadrosunda
çalışmaktadır) diğer çalışanlardır.
Merkezde halen iki dalda eğitim verilmektedir. Bir grup(erkekler) kapı
ve pencere yapımını öğrenmekte, diğer grup( kızlar) otel çalışanı olarak
eğitilmektedir. Bir grupta 15 öğrenci bulunmaktadır. Merkezde kapı ve
pencere yapımı için bir atölye varken, otel hizmetleri için yatakhane
–banyo ve mutfaktan oluşan uygulamalı eğitim alanları düzenlenmiştir. Bu
iki eğitim konusu istihdam olanakları göz önüne alınarak seçilmiştir.
Merkezde eğitim alan gençler genellikle 16-17 yaşlarındadırlar. Çoğununu
ailevi sorunları vardır. İçlerinde küçük hırsızlık olaylarına karışan,
uyuşturucu madde kullanma eğilimi olan gençler olabilmektedir.
Merkezdeki eğitim sırasında bu gençler hem bu tip risklerden korunmuş
olmakta, hem de aileleri ile olan sorunları ya da diğer sosyal sorunları
konusunda destek almaktadırlar. Eğitim genellikle 8 ay sürmektedir.
Merkez çalışırken bölgedeki okullar ile işbirliği yapmaktadır.Okullar
sadece işlerini yapmaya çalışmakta öğrencilerin aile ile ilgili
sorunları veya diğer sosyal sorunları ile ilgilenmemektedirler. Sosyal
Hizmet Uzmanı olan Koordinatör kurs bittikten sonra da çocuklar ile
çalışmaya devam etmekte onları izlemekte, iş bulmalarına yardımcı
olmaktadır.Bu gençlerin çoğunun sorunlu olması iş bulmalarını
güçleştirmektedir. Bu nedenle koordinatör gençlerle işe girdikten
sonrada ilgilenmeye devam etmektedir.
Zaragoza kentinde aynı Vakıf tarafından işletilen ve bölgesel yönetim
tarafından desteklenen toplam 12 mesleki eğitim merkezi bulunmaktadır.
BOMBARDA TOPLUM SAĞLIK MERKEZİ (ZARAGOZA)
İspanya’da toplum sağlık merkezi, özellikli sağlık merkezi, hastaneler,
hasta dernekleri yada hasta yakınları derneklerinde çalışan sosyal
hizmet uzmanları vardır. Kentlerde her mahallede, kırsal alanlarda her
kasabada bir toplum sağlık merkezi bulunmaktadır. Bu merkezlerde çalışan
profesyoneller; pratisyen hekimler ya da toplum hekimleri, çocuk
doktorları, hemşireler, sosyal hizmet uzmanları, psikologlardır.
Profesyonellerin temel görevleri,tıbbi yardım sağlamak, aynı zamanda
bazı hastalıkları önlemek için çalışmak , hasta bireylerin(diabet
hastaları, bağımlı yaşlılar,ruh sağlığı sorunları olanlar gibi) ve
yakınlarının bireysel becerilerini geliştirmektir.
Çalışırken hastalık sürecinden etkilenen her çeşit faktörü (sağlık
hizmetleri, yaşam biçimi, genetik faktörler ve çevre gibi) hesaba
katmaktadırlar .Böylece bu merkezlerdeki profesyoneller bireyleri kendi
sağlık süreçlerindeki sorumluluğu almaları için teşvik etmektedirler.
Bu kapsamda çalışan Bombarda Bölgesi(nüfus 17.000 dir) Toplum Sağlık
Merkezi’nde pratisyen hekimler, hemşireler ve idari personel
çalışmaktadır. Bölgede yaşayan her bireyin bir doktoru vardır. Bu
nedenle hasta dosyaları doktorların isimlerine göre kümelenmekte ve her
doktor için ayrı ayrı düzenlenen dolaplarda korunmaktadır. Bu durumda
aynı hastayı mümkün olduğunca aynı doktor izlemektedir. Kadın
hastalıkları konusunda özel olarak çalışan iki hemşire bulunmaktadır.
Sağlık Merkezi’ne yapılan ziyarette sosyal hizmet uzmanının çalışma
biçimi izlenmiş ve bilgiler alınmıştır. Sağlık Merkezi’ nde de toplum
merkezlerinde olduğu gibi özel bir bilgisayar programı kullanılmaktadır.
Bilgisayarda hastaların kayıt numaraları, kimlik bilgileri, hangi
doktoru gördükleri, varsa kullandıkları ilaçlar, varsa hastalık
öyküleri, alerjileri, jinekolojik durumları, sosyal öyküleri, aile
öyküleri yer almaktadır. Sosyal durumları tıklandığında daha ayrıntılı
bilgiler(ekonomik problemler, beslenme, göç problemi, mahalleye ilişkin
sorunlar, yasal sorunlar,sosyal güvenlik sorunu,evlilik
sorunları,partnerin davranış sorunları,eşin kaybedilmesi, çocuklar ile
ilgili sorunlar v.b.) ekrana gelmektedir
Sosyal Hizmet Uzmanının kendisine ait bir odası vardır ve hastalar ile
randevu vererek görüşmektedir.Randevu için hastalar kayıt bölümüne
başvurmaktadır. SHU’ nun merkezde çalışan diğer profesyoneller ile
arasında e.posta bağlantısı vardır. Yaptığı görüşme sonucuna göre hemen
bir başka profesyonele örneğin hastanın doktoruna e. Posta göndererek
bilgi alabilmekte, yönlendirme yapabilmektedir. Sosyal hizmetler
konusunda bir iletişim ağı olduğundan ,görüşme sonucunda hastalardan
aldığı bilgi ve onlardan gelen taleplere göre ilgili kurum ya da
hizmetler ile tel ya da faks yoluyla iletişime geçerek gerekli rehberlik
ve yönlendirmeleri anında yapabilmektedir. Sosyal Hizmet Uzmanı sabah
saatlerinde 5 hasta ile uzun süreli mülakat yapmıştır. Bunlardan 4’ü
randevulu müracaatçıdır. 1 tanesi kriz halinde merkeze başvurmuştur ve
doktor tarafından SHU’ya ailesi ile irtibata geçmesi için acil olarak
gönderilmiştir. SHU aynı zamanda romatizma hastası olduğu için fiziksel
güç kaybı olan yaşlı bir hastayı evinde ziyaret ederek gerekli
rehberlikte bulunmuştur.
Aynı zamanda diğer sosyal hizmet kuruluşlarından da müracaatçı havale
edilmektedir. Merkezdeki işleyiş son derece sistematik organize
edilmiştir.SHU’nun merkezde olmadığı zamanda gelen arama ve notları
kayıt bölümünde bulunan haberleşme kutusuna bırakılmaktadır. Hastane
personeli düzenli olarak toplanarak hizmetlerini değerlendirmektedir.SHU
aynı zamanda yarı zamanlı olarak Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmet
bölümünde bu alan hakkında ders vermektedir.
Yarım günlük mesai içerisinde sosyal hizmet uzmanı,ruhsal sağlığı bozuk
olan oğluna barınma yeri bulmaya çalışan bir anne,anksiyetesi olan bir
yetişkin kadın(sosyal etkinliklere yönlendirilmesi için doktorlar
tarafından gönderilmişti), yaşlı bir yakını için bakım kuruluşu arayan
bir kadın, kazada yaralanan annesinin bakımı için destek isteyen bir
erkek müracaatçı ile , kriz geçiren bir genç ile görüştü.
ZARAGOZA ÜNİVERSİTE HASTANESİ ÇOCUK PSİKİYATRİ SERVİSİ
Bu serviste çalışan profesyoneller aile terapisi ve psikoterapi
yöntemlerini uygulayarak ,psikolojik sorunları olan yeme sorunu yaşayan
gençler ,v.b. ile çalışmaktadırlar.
Serviste görev alan SHU’dan ziyaret sırasında bilgi alınmıştır. SHU
sosyal psikiyatri alanında master yapmış ve sistematik aile terapisi
eğitimi almıştır. Serviste yalnızca çocuklar ile değil onların yanı sıra
yetişkinler ile de çalışmaktadır. Serviste daha çok yeme bozukluğu olan
(blumia, anoreksia nevroza, v.b.) gençler ile çalışılmaktadır. Servis
Üniversite Hastanesinin bir katında bulunmaktadır. Hastanede servise
bağlı olarak çalışan gündüz yataklı bir bölüm bulunmaktadır( BU şekilde
tanımlanmaktadır). Çocuklar bu bölüme gündüzleri gelerek, gün boyunca
burada kalmakta, terapi, boş zaman değerlendirme programlarından
yararlanırken , ilgili personel ile birlikte öğlen yemeklerini
yemektedirler. İspanya’ da genç kızlar arasında yeme bozukluğunun
yaygınlaştığı belirtilmektedir.
Günlük hastanede tam gün çalışanların yanı sıra dışarıdan gelerek ekibe
destek olan yarı zamanlı çalışanlar da vardır. Günlük Hastane bölümünde;
2 tam zamanlı hemşire,
2 tam zamanlı psikiyatrist,
1 yarı zamanlı psikolog (1/3)
Dışarıdan gelen personel;
1 diyetisyen,
1 fizyoterapist (nasıl nefes alacaklar, rahatlayacaklar,
1 orta öğretim öğretmeni ( gençlere akademik gelişimlerinde yardımcı
oluyor)
1 psikolog(Bir Vakıf tarafından finanse edilmektedir. Ekiple birlikte
çalışmaktadırlar ve sosyal beceri grupları, kendine yardım grubu ve
müzikle terapi grubundan sorumludurlar).
Serviste bireyle çalışma , grup çalışması ve aile çalışması metotları
kullanılmaktadır.
Bireysel tedavide öğle yemeği ve nasıl yenildiği çok önemlidir. Hasta
her öğle yemeği için hastaneye gelmektedir ve hemşireler nasıl yediğini
izlemektedir. Tedavide ailelerin işbirliğine de önem verilmektedir.
Aileler gönüllü olarak gelip hemşirelere yardımcı olmaktadırlar. Bu
aileler aynı zamanda bu konuda kurulan aile derneğinin üyeleridir.
İspanya’ da engelli aileleri ile çeşitli sorun gruplarında çocuğu olan
aileler arasında örgütlenme ve dayanışma çok yaygındır.Aileler ile
birlikte çalışma 5 yıl önce başlatılan bir uygulamadır. Başlangıçta
aileler parasal destek için çalışmaya dahil edilmiştir ama sonraları
bunun yararları görülmüştür. Aynı zamanda gönüllülerin de çalışmalarda
desteği alınmaktadır.
En zorlu vakalar anoreksia vakaları olarak tanımlanmaktadır. Bunlardan
hayati tehlikesi olanlar 1 aylık süre ile hastanede yatırılmaktadır.
Aynı konuda yetişkinler için de günlük hastane uygulaması vardır.
Serviste aynı zamanda istismar edilen, ihmal edilen şiddete uğrayan
çocuklar ile de çalışılmaktadır. Çocukların hastalıkları için başvurulan
birçok vakanın altında önemeli bir aile sorunu yattığı görülmektedir.
Eğitimle ilgili sorunlar da yoğundur , bu nedenle öğretmenler ile de
yakın çalışılmaktadır. Hastaların bir çoğu toplum sağlık merkezlerinden
yönlendirilmektedir. Toplum değiştikçe hastaların nitelikleri değişmekte
,insanlar hastalıkları konusunda daha duyarlı hale gelmektedirler. Bu
kapsamda toplum merkezleri ile de yakın işbirliği içerisinde
çalışılmaktadır. Bu hastanelere gelen insanların tedavinin yanı sıra
sosyal yardım ve sosyal hizmetlere de gereksinimleri vardır.Bu çerçevede
network (İletişim ağı ve havale sistemi) çok önemlidir.İstismar ve
şiddet vakaları için de çocuk koruma sistemine haber verilmesi
zorunluluğu vardır.
SHU ; bu serviste spesifik olarak;
-Tüm personelden sorumludur,
-Temel amaç aileyi korumaktır.Hastalar ile haftada 1 bir araya gelerek
onlarla aileleri hakkında konuşmaktadır. Çünkü hem bu hastalığın
oluşumunda hem de tedavisinde ailelerin önemli bir rolü bulunmaktadır.
-Aynı zamanda haftada1 aileler ile grup çalışması yapmaktadır.“Yoğun
Aile Çalışma Programı” uygulamaktadır.Aileler ile toplantılar 3 ay
sürdürülmektedir.Çalışma 4 yılda bitirilmektedir.
AİLE TERAPİSİ MERKEZİ (ZARAGOZA)
Aile terapisi, aile danışmanlığı ya da genel rehberlik hizmetleri veren
Merkez vir Vakıf tarafından işletilmektedir. Merkez hakkında bilgi
sorumlu sosyal hizmet uzmanından , irtibat bürolarında alınmıştır.
Merkezin hizmetlerini farklı, hizmete uygun bir binada yürüttüğü
öğrenilmiştir.
Vakıf bölgesel hükümet tarafından finanse edilmektedir. Vakıf bu hizmeti
“aile buluşması” adını verdiği merkezler aracılığıyla yürütmektedir.
Vakfın Zaragoza’ da 1 bürosu 3 Aile Terapi Merkezi bulunmaktadır.
Merkezlerde çatışmalarını çözmek için her konuda aileye yardım
edilmektedir. İlişki sorunu yaşayanlar, duygusal sorun yaşayanlar ve
iletişim sorunu yaşayanlar ile çalışılmaktadır.
Hedef Grupları;
-Duygusal sorunlar( çöküntü) yaşayanlar (emotional breakdown),
-Boşanan çiftlerin çocuklarına ilişkin sorunlar ( çocuklarını ziyaret
ederken ebeveyne eşlik ediyorlar),
-Ebeveyn ergen çatışmaları,
-Torunlarını göremeyen büyük anne- babalar,
-Kadın sığınma evindeki müracaatçıların çocukları ( aynı zamanda anneler
ve savunucuları (offender) da çalışma içeriğinde,
-Biyolojik aileler ile yaşayamayan koruyucu aileler ile yaşayan
çocuklar,
-Farklı uyruktaki bireylerin evlilik sorunları
çalıştıkları başlıca gruplardır.
Merkezlerin resmi görevi çatışmaları çözmektir.Ancak bunu başarmak çok
kolay olmamaktadır. Aileler genellikle hakimler tarafından
yönlendirilmektedir. Bunlar boşanma konusunda ve velayet konusunda çok
kararlı oldukları için çalışmada güçlükler yaşanmaktadır. Bu nedenle
merkezler önleyici servislere ( Boşanma aşamasına gelmeden) önem
vermektedir.
Merkezlerde hizmetler ücretsiz olarak verilmektedir Aileler randevu
alarak gelmektedirler. Aileler , aile ile çalışan sosyal hizmet
kuruluşları, hakimler tarafından yönlendirilebilmektedir.
Aile Terapi Merkezlerinde SHU, Psikolog, Aile Mediatörü, Avukat,
Kültürler arası Mediatör, Terapist görev yapmaktadır. Tüm profesyoneller
mediasyon ve aile terapisi eğitimi almıştır. Ekip çalışmasına çok önem
verilmektedir. Çalışma sürecinde değerlendirme ve koordinasyon
sürdürülmektedir.
Çalışma Metodojileri şöyledir;
-İlk görüşme( nasıl randevu alıyorlar, kim refere ediyor),
-Müdahale Süreci ( Mediasyon Yöntemi ya da Aile Terapisi Yöntemi)-
-İzleme çalışmaları
-Değerlendirme
Aileler hakim tarafından gönderildiğinde , çiftler bir araya getirilerek
mediasyon yöntemi uyarınca uzlaştırılmaya çalışılmaktadır. Ancak Merkez
çalışanları bu aşamaya gelmeden ailelere yardım etmeyi daha çok
önemsemektedirler. Bu nedenle herkesi bu hizmetten haberdar etmek, sorun
oluşturmadan önce müdahale etmek çabaları vardır.
CARİTAS TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ESKİ HÜKÜMLÜLER VE HAYAT KADINLARI MESLEKİ
EĞİTİM MERKEZLERİ (PROJELERİ)
Caritas Katolik Kilisesi için sosyal yardım projeleri yürüten bir
Katolik Kilisesi Organizasyonudur.Organizasyonun İspanya’ da ve farklı
ülkelerde 67 şubesi bulunmaktadır. Sosyal yönden dışlanmış bireylere,
yaşlılara, çocuklara, işsizlere, göçmenlere, çingenelere, akıl
hastalarına, kadınlara, evsizlere, hükümlülere, hayat kadınlarına, madde
bağımlılarına,v.b. gruplara yardım etmektedir.Bu bireylere yardım eden
doğrudan programların yanı sıra , çalışanların ve gönüllülerin
formasyonu(eğitimi) için sürekli bir programları bulunmaktadır . Ayrıca
yoksulluğu ve yoksulların yaşam koşullarını araştırmaktadırlar. Bu
araştırma sonuçlarını bireylerin toplumdaki eşitsizliklerin farkına
varmaları için paylaşmakta, yaymaktadırlar.Caritas çalışanlarının çoğu
dini ve sosyal motiflerle gönüllü olan bireylerdir.
Eski Hükümlüler İçin Mesleki Eğitim Merkezi cezaevinden çıktıktan sonra
, hükümlülerin bireysel, sosyal ve mesleki becerilerini geliştirmeyi
amaçlamaktadır. Merkez eski şehir olarak adlandırılan şehir
merkezindedir. Buradaki konutlarda yerel yönetimin desteğiyle sosyal
yönden dezavantajlı bireylerin yoğunlukla yaşadığı öğrenilmiştir.Caritas
bu bölgede bu şekilde çalışan tek organizasyondur.
Merkezde çalışan personel sayısı 6’ dır. 3 SHU, 1 psikolog, gönüllü
çalışmalarla ilgilenen 1 personel ,1 idari personel vardır.
Merkezde mülakat odası, atölyeler, toplantı odası, sosyal servis ,
mutfak bölümleri bulunmaktadır. Atölyelerden birisinde sepet yapımı,
diğerinde kırtasiye malzemeleri (ajanda,not defteri,v.b.) ile seramik
boyama meslekleri öğretilmektedir.
Merkezde “teşhis” aşamasına çok önem verilmektedir. Merkeze başvuranlar
ile ilk olarak kilise adına çalışan gönüllüler görüşmekte, temel
ihtiyacı saptamaya çalışmaktadır. Mesleki eğitime uygun olan bireyler
profesyonellere yönlendirilmektedir. SHU bu kapsamda ilk mülakatı
yapmaktadır.İlk mülakatta temel sorumluluk kişinin kendisine aittir.
Üzerinde durulan ana tema “kişi bunu yapabilir mi” sorusunun yanıtıdır.
Müracaatçı Merkezdeki projelere katılıp katılmayacağı konusunda
zorlanmamaktadır, katılım kendi kararına bırakılmaktadır. Müracaatçılar
bazen sosyal servisten parasal yardım almaktadırlar. Bu durumda
kontratın bir parçası olarak Merkeze gelmek zorunda kalmaktadırlar. Bu
durumda da eğitime katılımın yine onların sorumluluğunda olduğu
vurgulanmaktadır. Sonuçta her iki tarafta kontrata ortak sorumluluk
alarak imza koymaktadır.
Bu kontrattan sonra merkezdeki hangi eğitime katılacağı konusunda
müracaatçı ile yeni bir görüşme yapılmaktadır. Ayrıca eğitim düzeyini
saptamak için bir test uygulanmaktadır.
Eğitim biriminde gönüllüler çalışmaktadır.Müracaatçılar Merkeze 6ay 1
yılık bir süreçte gelmektedirler. Süreç kişiye bağlı olarak
şekillenmektedir. İş bulma konusunda kişiye rehberlikte bulunulmaktadır.
Ancak doğrudan iş bulunmasını tercih etmemektedirler.
Simulation Company ( Taklit Firma) Merkezde atölye çalışmalarına bağlı
olarak yürütülen bir projedir. Bu Projede küçük bir iş yeri yaratılmaya
çalışılmıştır. Kurallar , giyim ve bedensel bakıma özen gibi konularda
model olmaya çalışılmaktadır. Müracaatçılar için burada iş yaşamına uyum
çalışmaları yapılmaktadır.
Nasıl CV hazırlanır, dilekçe nasıl yazılır, mülakatta nasıl
davranılır,v.b. konularında eğitim verilmektedir. Proje kapsamında
şirketler ve organizasyonlar ile iletişim kurulmaktadır. En önemli
güçlüklerden birisi kişilerin hemen iş bulma konusundaki
beklentileridir. Proje ise bunu süreye yaymaktadır. Çünkü iş bulmaktan
çok bir işte sürekli çalışma güçlüğü yaşanmaktadır.
Merkeze 20 yaşın üstündeki bireyler gelmektedir. Kilisenin çeşitli
yardım noktaları bulunmaktadır.İnsanlar buradan yönlendirilmektedir. Her
türlü insan bu merkeze gelebilmektedir. Müracaatçıların çoğunun kadın
olduğu ve 300 Euro kadar hükümetten yardım aldıkları belirtilmiştir.
Caritas’ ın kadınlara yönelik projeler yürüten bir diğer Merkezi de
ziyaret edilmiştir.Merkez 1988’ de oluşturulmuştur. Öncesinde bu hedef
grup ile çalışan benzer merkezler bulunmamaktadır. Merkezde halen iki
proje yürütülmektedir.
Fogaral Project geçmişte hayat kadını olarak çalışmış ya da halen
çalışmakta olan kadınlara yönelik bir hizmet modelidir.Hizmet , Merkezde
yürütülen danışma hizmetlerinin yanı sıra sokak çalışmasını da
içermektedir. Merkez 1988 yılında oluşturulmuştur ve bu konuda çalışan
başka bir kuruluş ya da proje bulunmamaktadır.
Merkez hizmetlerinden; halen hayat kadını olanlar, örselenmiş kadınlar,
madde bağımlısı olanlar ya da hırsızlık gibi sabıkası olanlar,yıllar
itibariyle koşulları daha da kötüye giden kadınlar, kendi istekleri
dışında hayat kadınlığı yapmak zorunda kalan kadınlar yararlanmaktadır.
Bu kadınların çoğu ekonomik yoksunluk içerisinde olup fiziksel ya da
ruhsal sorunları bulunan veya fiziksel ,ruhsal,cinsel istismara uğrayan,
ilgi yoksunluğu çeken, güvensiz ve sağlıksız ailelerden gelmektedir.
Merkezde hem kadınlar hem de onların çocukları ile çalışılmaktadır.
Formasyona sahip profesyonellerden oluşan bir ekip görev
yapmaktadır.Merkezdeki etkinliklerin yanı sıra araştırmalar yapılmakta,
diğer ilgili kuruluşlar ile iletişime geçilmekte, müracaatçılar ile
ortak bir yaşam paylaşılmaktadır.Merkezde kadınların katıldığı çeşitli
etkinlikler, kurslar düzenlenmektedir. Bu kapsamda dikiş, yemek, deri
işçiliği kursları verilmektedir. Ayrıca kültürel aktiviteler
düzenlenmekte, bireysel eğitim programları verilmektedir. Bu programlar
ile kadınların bir araya gelerek ortak bir duruş belirlemeleri, toplumun
kınanması, özgür ve kendi yaşamının öncüsü olmaları yönünde kadınların
desteklenmesi, toplumsal kaynaklara ulaşabilmeleri için kadınların
hakları konusunda bilgilendirilmeleri, insancıl bir toplumun inşa
edilmesi, önleyici ve eşlik edici çalışmalarda bulunulması projenin
temel amaçlarıdır ve Merkezde düzenlenen etkinlik ve kurslar bu amaçlara
ulaşmak için birer araç olarak kullanılmaktadır.
CARRİTAS tarafından yürütülen üçüncü proje (San Pablo Workshop) yine
kadınlara yönelik bir hizmettir.Fogaral Projesine benzer olarak çeşitli
kurs ve eğitimleri içermektedir. Sadece hedef grubu farklıdır. Bu
Projeden 16 yaşın üzerinde, eğitim düzeyi düşük olan ve finansal
gereksinimleri bulunan, tercihen şehir merkezinde yaşayan ve İspanyolca
konuşabilen kadınlar yararlanabilmektedir. Proje Ekim ayında başlayıp
Temmuz ayında bitmektedir. Proje kapsamında, bireysel eğitim, dikiş, el
işleri, yemek ve sağlık kursları ile kültürel aktiviteler yer
almaktadır. Eğitim süreci grup ilişkilerini, duygu paylaşımlarını
içermektedir. “kadınlar sahip oldukları sorunlardan çok daha önemli
bireylerdir” felsefesi ile yola çıkılmıştır. Proje ile;kadınların
birbirleriyle buluşmasına, kendilerini keşfetmelerine ve sevmelerine
yardımcı olunması,gelişim becerilerinin desteklenmesi, eğitim
düzeylerinin yükseltilmesi,kendi öğrenme sürelerine saygı
göstermeleri,doğa-kültür ve ekonomi konusundaki ilgilerinin
geliştirilmesi, beslenme alışkanlıkları konusunda farkındalık
kazanmaları , ev işleri ve kişisel bakımları konusundaki becerilerinin
geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
BARSELONA ŞEHİR KONSEYİ SOSYAL HİZMET MERKEZİ (BARSELONA)
Barselona Şehir Konseyi , sosyal hizmetler konusunda bir network
servisini onaylamıştır. Bu servis demokratikleşme süreci ile
başlamıştır. Sosyal hizmetlerin uygulanmasında aynı metodolojinin
kullanılması ve standartın oluşturulması için bir planları
bulunmaktadır.
Barselona Şehri 10 bölgeye (ilçeye) ayrılmıştır. Her bölgenin kendine
özgü sorunları saptanmaya çalışılmakta, nüfusun yapısı ve gereksinimleri
konusunda araştırma yapılmaktadır. Hizmetler bölgenin sorunlarına göre
biçimlendiğinden, sosyal hizmet merkezlerindeki hizmetlerin sayısı
bölgeden bölgeye farklılık gösterebilmektedir. Barselona’ da halen aynı
metodoloji ve fonksiyona sahip 33 sosyal hizmet merkezi bulunmaktadır.
Her merkezin çalışan sayısı bölge nüfusuna göre değişiklik
göstermektedir. Merkezler her bireyin kolayca ulaşabileceği şekilde
düzenlenmektedir. Sosyal hizmet merkezleri birincil düzey sosyal hizmet
kuruluşlarıdır. Sorumlulukları o bölgede yaşayan vatandaşların tüm
sosyal sorunları ile ilgilenmektir. Temel fikir (felsefe) ise “herkesin
mutlu olabilmesi” dir. Merkezler sorunların teşhis sürecinden
sorumludur. Evde destek hizmetleri dışında verilecek hizmetler ya da
yardımlar konusunda karar mercii Şehir Konseyi’ dir.
Programda “Les Corts Bölgesi Sosyal Hizmet merkezi ziyaret edilmiştir.
Bu bölgede 80.000 yerleşen vardır ve 2 sosyal hizmet merkezi
bulunmaktadır. Ziyaret edilen Merkez’ de:
1 İdareci
3 Sosyal Hizmet Uzmanı (1 tanesi ilk görüşmeden, diğer 2 si izleme ya da
tedavi çalışmalarını yürütmektedir)
1 Psikolog
1 Sosyal Eğitimci
1 Danışma Görevlisi ( telefonlara bakmakta ve ilk başvuruyu
almaktadır)çalışmaktadır.
Merkez tek kata yayılmış, büro, görüşme odaları ve toplantı odalarından
oluşan bir birimdir. Merkezde çalışan ekibin küçük olduğu ve bir bekleme
listesinin oluştuğu bildirilmiştir. Hizmetler ücretsiz verilmektedir.
Ancak yeni bir yasa çalışmasının olduğu ve bu yasaya göre ailelerin
gelir durumuna göre hizmetlerden ücret alacağı ifade edilmiştir.
Bölgede göçmenler,parasal desteğe gereksinimi olan bireyler, barınma, iş
sorunu, duygusal ve psikolojik sorunları bulunan bireyler vardır.
Danışmak ve her türlü sorunlarına çözüm aramak için bireyler Merkeze
gelebilmektedir.
Çalışma alanları şöyledir;
-Yaşlılar; evde bakım desteği isteyenler,bakım kurumuna gereksinimi
olanlar,onarım hizmetleri için başvuranlar, yemek servisi v.b. spesifik
ev desteği isteyenler bulunmaktadır.
-Göçmenler; çoğu tek ebeveyn olarak yaşayan bireylerdir. Eşlerini arkada
bıraktıkları için psikolojik sorunları vardır.
-Ruhsal sorunlu bireyi olan aileler; bunların birçoğunda hastalığa bağlı
olarak ekonomik sorunlarda bulunmaktadır. Daha çok bu konuda
çalışmaktadırlar.
-Engelliler (fiziksel, zihinsel) ; daha çok evde bakım hizmetleri
konusunda desteklenmektedir,
-Ebeveynler ve ergenler arasındaki sorunlar ; haşhaş kullanana gençler
vardır, ayrıca okullarda saldırganlık vakaları artmaktadır. Okuldan
kaçma sorunu vardır. Bu aileler ile sosyal eğitimci çalışmaktadır. Bazen
mediasyon metodunu uygulamaktadır,
-Konut İspanya’ daki en büyük sosyal sorunlardan birisidir. Özellikle
istismara uğrayan kadınlar için kiralar çok yüksek olduğu için uygun
konut bulunmasında sorunlar yaşanmaktadır. İstismara uğrayan kadınların
sayısı artmaktadır.Diğer yandan bunların güvenlik sorunları da
artmaktadır.
Bir diğer grup konut için yeterli geliri olmayan ailelerdir. Merkez
kuşkusuz ki ev bulan bir hizmet birimi değildir. Bu aileler evlerinde
ziyaret edilmekte ve raporu düzenlenmektedir. Bu konuda yasalar oldukça
serttir. Ailelere yasal bilgi verilmektedir. Kimi vakalar için kira
yardımı istenilmektedir. Bu konuda bir bütçeleri vardır ama çok
sınırlıdır. Kira yardımı acil durumlar için , aileler bağımlı hale
gelmeden kısa bir süreliğine verilmektedir. Önemli olan ailenin durumunu
geliştirmesi için desteklenmesidir. Merkezlerin felsefesine göre
profesyonel ve insani yardım parasal yardımın önünde gelmektedir.
- Merkez çocuk istismar vakalarını bu konuda sorumluluğu olan hizmete
yönlendirmektedir. Katalan bölgesinde çocuk istismarı konusunda çalışan
ve Şehir Konseyi’ndeki ilgili birime bağlı(Katalan Çocuk Koruma genel
Müdürlüğü) olan 30 merkez bulunmaktadır. Bu merkezler yalnızca risk
altında olan çocukların aileleri ile çalışmaktadır.
Merkezde bireysel çalışma, grup çalışmaları ve toplum çalışması
yapılmaktadır. Grup çalışmaları içerisinde ebeveynlerden oluşan bir
grupları vardır.Ebeveyn ve çocuk ilişkileri konusunda çalışılmaktadır.
Ayrıca yaşlılara bakım verenlerden oluşan bir başka grup ile
çalışılmaktadır. İş için başvuranlar ile oluşturdukları duygu paylaşımı
grubu bir diğer çalışmadır.
toplumla çalışma konusunda, evsizler için geliştirilen bir proje
bulunmaktadır. komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesi için hazırlanan
“duyarlılık” projesi yeni bir çalışmadır.
Merkez çalışmalarında Komşuluk Derneği ve sivil toplum kuruluşları ile
işbirliği yapmaktadır. Bu örgütler ile düzenli toplantılar
yapılmaktadır. Duyarlılık Projesi bu toplantılar sonucu
geliştirilmiştir. Çünkü yapılan görüşmelerde en önemli sorunlardan
birisinin “yalnızlaşma” olduğu ortaya çıkmıştır.
Merkezin müdahale yöntemi şöyledir;
a) Danışma görevlisi ilk müracaatı almaktadır. Bir dosya açmakta ve ilk
bilgileri almaktadır.
b) İlk görüşmeden sorumlu sosyal hizmet uzmanı ilk görüşmeyi
yapmaktadır. Hemen hemen her müracaat ilk görüşmeye alınmaktadır. SHU
kesin teşhisi koymak için her vaka ile 2-3 kez görüşmektedir. Bu süreç
anlama,araştırma,teşhis içindir. Vakanın tedavi gerektiren bir sorunun
olduğunu düşünürse, dosyayı haftalık toplantıya getirmektedir.
c) Haftalık toplantılarda vakanın kimi, hangi hizmeti ilgilendirdiği
tartışılmaktadır. Merkezde müdahale olabildiği gibi bir başka
hizmete(madde bağımlılığı, ruhsal hastalıklar gibi) de
yönlendirilebilmektedir. Vakaya mümkün olduğunca en az profesyonelin
müdahale eder olmasına özellikle dikkat edilmektedir.
CAUI (BARSELONA)
CAUI bir Vakıf’a (STK) ait bir hizmet birimidir. Şehir merkezinde bir
binanın iki katında hizmet vermektedir. Gizlilik ilkesi nedeniyle
merkeze ait herhangi bir tabela ya da uyarı levhası bulunmamaktadır.
Katalan Çocuk Koruma Genel Müdürlüğü Çocuk ve Gençlik Müdürlüğü ile
işbirliği halinde çalışmaktadırlar. Bölgesel Hükümet tarafından finanse
edilmektedirler ve 4 yıllık bir sözleşmeye göre çalışmaktadırlar.
Merkezde 4 ayrı hizmet yürütülmektedir. Bir tanesi (CAF) aileleri
tarafından istismar edilen çocuklara yönelik geçici bakım ve tedavi
sürecini içeren bir birimdir.
Merkez aileleri tarafından istismar ve ihmal edilen 0-12 yaş grubundaki
çocuklar ve aileleri ile çalışmaktadır. Ailelerin çocuklarını istismar
ettiklerinin belirlenmesi durumunda çocuklar ailelerden alınarak bu
merkeze yerleştirilmektedir. Merkezin kapasitesi 25 dir ve hep doludur.
Çocuklar aile yanından alındıktan sonra bu merkeze yerleştirilmektedir.
Merkezde çocuklar için yatak odaları, mutfak, çamaşırhane , oyun ve
oturma odaları bulunmaktadır.Çocuklar burada 5 ay kadar kalmaktadır. Bu
sürede çocukların günlük bakım ve gereksinimleri karşılanırken (Okula
gidebilmektedirler),aileler ile de çalışma yapılmaktadır. Aileler
çocuklarını kaybettiklerinde büyük kriz yaşamakta ve geri almak
istemektedirler.
Merkezde aile terapisi metodu ile çalışan bir ekip bulunmaktadır. Bazen
ailenin değişimi sağlanıp çocuk aileye geri verilebilmektedir.
Çocukla yapılan çalışma sonucunda 5 seçenek vardır:
-koşulları düzelirse aileye geri döndürmek,
-diğer akrabalara vermek,
-koruyucu aileye yerleştirmek,
-evlat edindirmek,
-kurum bakımına göndermek en son seçenek olmak üzere sıralı olarak
kullanılan yöntemlerdir.
Merkezde ;
-18 sosyal eğitimci,
-4 terapist,
-3 psikolg,
-1 sosyal hizmet uzmanı görev yapmaktadır.
Hizmet iyi bir ekip çalışmasını gerektirmektedir. Çocuklar konusunda
disiplinler arası toplantılar yapılıp tekrar tekrar tartışılmaktadır.
Aile hakkında tüm bilgileri içeren kapsamlı bir rapor hazırlamaları
gerekmektedir. Bunun için aile hakkında üç kuşağı içeren genogram(ailenin
tüm öyküsünün, çatışmalarının, duygusal özelliklerinin yer aldığı)
çıkartmaktadırlar.
Aileler çocuklarını istismar etse bile her çocuğun ailesini görme hakkı
vardır. Bu nedenle aileler çocuklarını merkezde randevu alarak ziyaret
edebilmektedir. Bu görüşmelerde aynalı oda kullanılmakta ve çocuk ile
aile arasındaki ilişki izlenmektedir. Aile ile ilk iletişim Merkezin
müdürü tarafından kurulmaktadır. Çünkü ilk görüşme çok sert olmaktadır.
Aile gergin ve sinirli olmaktadır ve çalışanlar da aile ile zaman zaman
çatışmalar yaşayabilmektedir. Bu çatışmalar normal olarak kabul
edilmektedir. Teorik Model aile içerisindeki krizi yüzeye çıkartmaktır.
Çocuklar Merkezde 5 ay kaldıkları için bu süreçte onlar da ailenin
terapisti haline gelmektedir. Bu süreç içerisinde çocuk gelişip
değiştiği için aileler bazen bu benim çocuğum mu hissine
kapılabilmektedir.
Merkezde her iki çocuğun bir öğretmeni, her ailenin de biri yardımcı
terapist olmak üzere 2 terapisti bulunmaktadır. Merkez ortalama 25 çocuk
15 de aile ile çalışmaktadır. Ailelerin çoğu;Romanya, Fas,Çin, Afrika
ülkelerinden gelen göçmenlerdir. Birçok ailede alkol, uyuşturucu ve bazı
ruhsal hastalıklar görülmektedir. Çocuklarda da Merkeze ilk
geldiklerinde bazı semptomlar görülmekte ancak burada rehabilitasyon
programından geçmektedir.
Merkezin çalışmalarında; komşuluk dernekleri, psikiyatri servisleri,
madde bağımlılığı servisleri,Kızılhaç ve diğer STK’ lsr ile sıkı bir
iletişim ağı bulunmaktadır.
Merkezin bir diğer hizmeti evlat edinme konusundadır. Evlat edinme
işlemlerinde İspanyol Yasası ile ilgili ülke (Çin , Fas gibi) temel
alınmaktadır. Evlat edinmek isteyen aileler ile çalışılmakta, evlat
edinme kapasitesi izlenmektedir. Evlat edinme işlemleri iki aşamalı
yürütülmektedir. Birinci aşama 6 ay sürmektedir.Tüm süreç 2 yılda
tamamlanmaktadır. Ancak çocuk 18 yaşına gelinceye kadar izlemenin
süreceği bir sistemin olması gerektiği belirtilmiştir. İspanya ‘ da
giderek evlat edinme taleplerinin arttığı bu nedenle post- adaption
hizmetlerine gereksinim duyulduğu ifade edilmiştir.
Aynı merkez tarafından yürütülen bir diğer hizmet boşanmış aileler için
“buluşma noktası” (meeting point) dır.
Ayrılma, boşanma ya da ebeveynlerden birisine şiddet uygulanması
durumunda diğer eşi evden uzaklaştırma nedeniyle, anne-baba, çocuk
buluşmasının sağlandığı hizmet türüdür. Örneğin Ailenin Korunması yasası
gibi bir yasa uyarınca evden uzaklaştırılan baba çocuğu ile burada
buluşabilmektedir. Eski eşler de çocukları için bu Merkezde bir araya
gelebilmektedir Çocuklar ebeveynlerini bir arada görmek istedikleri için
bu hizmet önemsenmektedir.
Merkezde kamera ile izleme sistemi var. Profesyoneller buluşma sürecini
izleyebilmekte,yanlış giden bir şeyler varsa, dikkatli ve duyarlı bir
müdahalede bulunabilmektedirler. Çalışmanın temeli aileyi izlemek,yanlış
tutumları saptayıp, aileyi uyarmak,bilgilendirmektir.
Bu hizmette psikolog ve sosyal hizmet uzmanı birlikte çalışmaktadır.
Hakime sunmak üzere birlikte rapor hazırlamaktadırlar. Bu rapor hakime
çocuk görüşü konusunda karar vermede rehberlik etmektedir. Bu çalışmada
profesyoneller hem Genel Müdürlüğe hem de hakime karşı sorumludurlar.
Aile danışma Hizmeti merkezde verilen son hizmet türüdür. Bu daha çok
önleyici bir hizmet türüdür. Daha çok çocukları ile sorun yaşayan
aileler gelmektedir. Çocukları ile olan sorunlarını nasıl aşacakları
konusunda aileler ile çalışılmaktadır.
Bu hizmet 2 yıl süreyle hükümet tarafından finanse edilmiştir. Şimdi
özel olarak yürütülmektedir.
Aile Danışmanlığı kapsamında yeni bir çalışmaya başlanılacaktır. Şiddet
uygulayan (ceza alacak kadar değil) erkekler ile bir grup çalışması
başlatılacaktır. Aynı zamanda bu erkekler ile bireysel çalışma da
yapılacaktır. Bu çalışma cezaevine girmemeye bir alternatif olacaktır.
Bu nedenle yine uzun süreli bir raporlaştırma aşaması ve sonrasında
hakime sunma gerekliliği olacaktır. Çalışmaya hakim tarafından
gönderilecek 15 erkek aktılacaktır. Erkekler gelmek istememeleri
durumunda cezaevine girecektir. Eşi ile barışmak isteyenlerin olması ya
da eşlerine bir şans daha vermek isteyen kadınların olması durumunda bu
değerlendirme çalışma sonunda yapılacaktır.
Barselona’ da bu konuda çalışan 6 hakim vardır ve cinsiyete dayalı
şiddet konusunda yeni bir yasa çıkmıştır.
EVSİZLER İÇİN MERKEZ (ASSIS) (BARSELONA)
Başlangıçta Katolik Kilise’si tarafından açılan , şimdilerde bir vakıf
tarafından işletilen, evsizlerin gündüzleri geldikleri bir kuruluştur.
Kuruluşun iki kadrolu çalışanı (1 SHU, 1 Sosyal Eğitici) ve 19 gönüllü
çalışanı vardır.
Evsizler gündüzleri kuruluşa gelip çeşitli hizmetlerden
yararlanabilmekte , birbirleriyle iletişim kurabilmektedir. Kuruluş iki
bölümden oluşmaktadır. İdare bölümü bir bina da ,hizmet birimi ona yakın
bir diğer binadadır. Hizmet binası Kilise’ ye, idare bölümü şehir
konseyine aittir.
Hizmetler; sabah kahvaltısı,çamaşır ve banyo,ayak bakımı,kuaförlük
hizmetlerinden oluşmaktadır. Ayrıca sosyal oryantasyon çalışmaları, iş
bulma, yetenek geliştirme gibi çalışmalar da yürütülmektedir. Evsizler
Merkezi yazışma adresi olarak kullanabilmektedir.
Merkez ,pazartesi-cumartesi 08.30-12.30 ,Pazar ve diğer tatil günlerinde
09.00-12.00 saatleri arasında açıktır. 5 yıldır hizmet veren Merkeze her
gün 70-75 kişi gelmektedir.
Merkezin giderleri genellikle bağışlar ile karşılanmaktadır. Ancak şehir
Konsey’inin de desteği bulunmaktadır.
Merkeze gelenlerin %30’ u 60-65 yaş arasındaki erkeklerdir. Kadın sayısı
1 ya da 2’ dir. Gelenlerin çoğunda alkolizm, madde bağımlılığı ,
psikolojik sorunlar ve aile ile ilgili sorunlar bulunmaktadır. Ayrıca
oturma izni alamayan göçmenler de bu Merkeze gelmektedir.
Merkezde sosyal hizmet uzmanı , müracaatçıların bir arada olabilecekleri
bir ortam yaratmaktadır. Oryantasyon sürecinde yardımcı olmakta ve diğer
kuruluşlar ile iletişimlerinde rehberlikte bulunmaktadır. Zaman zaman
bir hastane ile iletişim kurma, aileler ile ilgili çalışmalar yapma,
sosyal güvenlik ile ilgili çalışma gibi sorumlulukları vardır. Ülkede
her vatandaş sosyal güvenlik kapsamındadır ama Merkeze gelenler nereye
başvurup yardım alacaklarını bilmemektedirler. Bu nedenle başvuru
koşulları ve gerekli belgelerin düzenlenmesi konusunda
bilgilendirilmekte ve başvuru için cesaretlendirilmektedirler.
Merkezin temel amacı evsizlere yemek, çamaşır gibi hizmetleri sunmaktır.
Rehabilitasyon ve tedavi konusunda bu insanlara yardımcı olan başka
hizmetler bulunmaktadır.
KADIN KONUKEVİ ( BARSELONA)
Barselona’ da şiddete maruz kalan kadınlara barınma olanağı veren 7
Merkez bulunmaktadır. Kadın konukevleri 1980’ lerde oluşturulmaya
başlanılmıştır.
Ziyaret edilen Merkez 9 odalıdır. Katalan Hükümeti ve Şehir Konseyi
arasındaki protokol uyarınca işletmesi gerçekleştirilmektedir. Kullanım
alanları özürlülere göre de uyarlanmıştır. Birinci basamak sosyal
hizmetlere bağlantılı olarak görev yapmaktadır.
Merkez’ de
- iki merkezin birden sorumluluğunu üstlenen , sosyal hizmet uzmanı bir
idareci,
-2 psikolog( biri kadınlar diğeri çocuklar ile çalışmaktadır),
-2 sosyal hizmet uzmanı,
-7 sosyal eğitimci,
-1 yarı zamanlı avukat görev yapmaktadır. Ayrıca geceleri kalan 1
personel bulunmaktadır.
Merkezde ortak olarak kullanılan bir mutfak, yemek yeme ve oturma
grupları ile çocuk oyun bölümünün olduğu ortak bir salon , çamaşırhane,
çalışanların ofisleri ve üç kısma ayrılan yatak odaları bulunmaktadır.
Her üç oda ortak bir tuvalet ve banyoyu kullanmaktadır. Genellikle her
kadına çocukları ile kalabileceği bir oda verilmektedir. Bazen aynı
ülkeden gelen iki kadın istemeleri durumunda aynı odaya
yerleştirilebilmektedir. Her odada üç yatak bulunmaktadır. Ayrıca
karyolaların altındaki yedek yataklar çok çocuklu kadınların
gereksinimlerini karşılamaktadır. Kuruluşta bebekler için özel yataklar
ve mama iskemleleri bulunmaktadır.
Ziyaret sırasında merkezde kalmakta olan kadınların çoğunluğunun
çalıştıkları için işte oldukları, çocukların ise büyük kısmının okulda
olduğu görülmüştür. Hizmetlerde network sistemi içerisinde
çalışılmaktadır. Güvenlik birimleri ve okullar ile iyi bir haberleşme
sistemine sahip olmaları çalışma ve okul yaşamının kesilmemesine destek
olmaktadır. Çamaşırhane düzenini kadınlar kendi aralarında
sağlamaktadır. Yemek pişirme görevi de kadınların kendilerine aittir.
Her gün sırayla bir kadın ve personel mutfak nöbetini üstlenmektedir.
Yemek listesi personel tarafından yapılmaktadır. Darklı ülkelerden
göçmen kadınlar ağırlıkta olduğundan liste hazırlamada ve diğer gıda
teminlerinde kültürler arası farklılıklar göz önüne alınmaktadır.
Merkezde çalışan personelin kadın olma zorunluluğu yoktur. 1 psikolog
ile 1 sosyal eğitimci erkektir. Erkek çalışanların olması , travma
geçiren ve erkeklere güvenini yitiren kadınların farklı tipte
erkeklerinde olabileceğini görmeleri etkili olmaktadır.
Merkezde bir arada olmak kadınlar açısından duygusal bir destek
olmaktadır. Kadınlar kendilerine benzer vakalar gördüklerinde şiddete
uğramalarının kendi hataları olmadığını görmektedirler. Birçoğu geçmişte
çok izole yaşayan kadınlardır. Kuruluşta duygularını diğerleri ile
paylaşabilmekte, çocukları ile ilgilenebilmektedirler. Hizmet süreci
aynı zamanda teröpatik bir yardımı da içermektedir. Merkezde travma
müdahalesi uygulanmaktadır.
İspanya’ da aile içi şiddet konusunda, Türkiye’ deki “Ailenin korunması
Kanunu” na benzer bir yasa ( Yaklaşmama Kanunu) vardır. Bu Yasa eğitim,
sağlık, sosyal ve tüm konuları içerisine alacak biçimde
genişletilmiştir. Kadınların Kuruluşa gelişinden itibaren durumları
değerlendirilmektedir. Memnuniyet ve farklılıkları bu konuda
geliştirilen ölçekler aracılığıyla ölçülmektedir. Ayrıca nerede
yaşıyorlardı, neler oldu bu konularda değerlendirilmektedir. Ayrıca
izleme çalışmaları da çalışma sürecinin değerlendirme kısmında yerine
getirilmektedir.
Kadınların Kuruluşta kalma limitleri 6 aydır. Ancak bu süre esnektir. Bu
yönde bir anlaşma yapılmakla birlikte kadınların durumuna göre
uzatılabilmektedir. Kadın bu süre içerisinde kendi ayakları üzerinde
durabilmek için çaba harcamaktadır ancak bir sorun varsa ek süre
verilebilmektedir. Konutların çok pahalı olması, kadınların kendi
yaşamlarını oluşturmadaki en büyük sorundur. Bu kadınlar sosyal uyum
için verilen parasal bir yardımdan yararlanmaktadır. PIRMI olarak
adlandırılan yardım “minimum uyum ücreti”dir. Her aile için verilen bir
diğer sosyal yardım bu kadınlara da uygulanmaktadır. Ancak Hükümet bu
yardımları verirken onlardan iş bulmalarını istemekte, bu konuda çeşitli
iş edindirme eğitimlerine yönlendirmektedir.
Barselona’ da kadın konuk evleri için erkek çocuklar konusunda 12 yaş
sınırı vardır ama bu merkezde bu sınır uygulanmamaktadır. Kalanların
çoğunu alt sosyo ekonomik düzeyden gelen kadınlar ve göçmen kadınlar
oluşturmaktadır.
Bu konuda her kadın için bağımsız konutların oluşturulacağı yeni bir
proje yürütülmektedir.
9.DEĞERLENDİRME
Zaragoza ve Barselona kentlerinde geçirilen iki haftalık süreçte; sosyal
hizmet okulları ve sosyal hizmet uzmanları derneklerini de içerecek
biçimde genel bir görüş elde etmeye yardımcı olan çok sayıda ziyareti
içeren yoğun bir program geçirilmiştir. İspanya’ da ikinci dil konusunda
halkın çekingen olması, İngilizce bilmemeleri zaman zaman birkaç
ziyarette çeviri sorunu nedeniyle güçlükler yaratmıştır. Ancak bu sorun
programı organize edenler ile yapılan ikili görüşmeler ile aşılmaya
çalışılmıştır.
En çarpıcı konu hizmetlerdeki sistematiğin oluşturulmasıdır. Birincil
sosyal hizmetler ve özellik gerektiren hizmetler iyi bir biçimde
tanımlanmış, görev ve sorumluluklar belirlenmiş, hizmetlerde tekrar
önlenmiş, iyi bir network ağı ile genel ve tam bir müdahale sistemi
belirlenmiştir. Bu durumda bizim ülkemizde gördüğümüz gibi birbirinden
kopuk hizmetler birbirine bağlı ve birbirini tamamlar biçimde
düzenlenmiştir. Bu hem insan hakları ve insanın vakarı konusunda uygun
hizmetlerin geliştirilmesi hem de çalışan profesyonellerin, profesyonel
sorumlulukları açısından enerjilerini doğru ve verimli kullanmaları
böylece değer görmeleri sonucunu doğurmuştur.Yine hizmetlerin birincil
basamak hizmetler ve özelleştirilmiş hizmetler olarak sistematize
edilmesi her aşamada sosyal desteğin sağlanmasında etkili olmaktadır.
Hizmetlerin sistematiği aynılıktan ve merkeziyetçilikten çok bölgenin
gereksinimlerine göre, yerel bazda hizmetlerin planlanması ve
götürülmesi biçiminde organize edilmiştir. Yerel yönetim sadece
belediyeler olarak algılanmamış, şehir komiteleri temel sorumlu birimler
olmuştur.
Bir diğer önemli konu sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütlerine
verilen önemin görülmesidir. Meslek örgütleri resmi devlet politikası
olarak finansal açıdan desteklenmekte, hizmetlerin götürülmesinde
Devletin temel ortaklarından biri olmaktadır. Bu profesyonelliğe verilen
önemin ve değerin bir göstergesidir. Sosyal hizmet tam bir sosyal
gelişim ve kaliteli bir sosyal yaşam olarak görülmektedir ve komşuluk
dernekleri, kültür dernekleri aracılığıyla katılım ilkesi
desteklenmektedir. Birçok özürlü ailesi kendi aralarında örgütlenmekte
ve sorunların çözümünde, uygun hizmet modellerinin geliştirilmesinde
sorumluluk almaktadır.
Ziyarette öğrenilen bir diğer konu devletin, kamuda yeni profesyoneller
istihdamından uzaklaşarak, sivil toplum kuruluşları aracılığıyla sosyal
hizmetlerin yürütülmesi eğilimidir. Bu konunun Devletin sosyal devlet
olma sorumluluğu ile çeliştiği konusu ziyaret boyunca tartışılmıştır.
Her ne kadar yasalar ile iyi bir denetim ve izleme mekanizmasının
oluşturulduğu söylense de , sivil toplum kuruluşlarına hizmetlerin ihale
edilmesi doğru bulunmamaktadır. Nitekim kimi hizmet ve projelerde farklı
meslek elemanlarının istihdam edilmesi, ülke genelinde çok sayıda sosyal
hizmet uzmanın iş bulmada sıkıntı yaşaması arzu edilen düzeyde bir
profesyonelliğe ulaşılmadığını göstermektedir.
Yine sosyal hizmet eğitiminin 3 yıl olması ve henüz 5 yıllık bir eğitime
ulaşmaması alanda farklı mesleklerden bireylerin özellikle idareci
olarak istihdam edilmelerine neden olmaktadır. Eğitimin 4 ya da 5 yıla
çıkartılması İspanya’ daki otoritelerce de öncelik olarak görülen
konulardan birisidir.
Eğitimin süresindeki eksikliklere rağmen , eğitim sisteminde alan
çalışmalarına önem verilmesi, staj programlarının yoğunluğu ve en
önemlisi alanda çalışan profesyonellerin, kendi alanları ile ilgili ders
vermeleri toplum ile akademik yaklaşımların bütünleşmesi ve uyumu
açısından çok önemli bir uygulama olarak tespit edilmiştir.
Sonuç olarak Devlet ,sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri ve
akademisyenler arasındaki sistematik yasalarla belirlenmiş işbirliği ve
sorumluluk paylaşımı sosyal hizmetlerin etkin, verimli, tamamlayıcı
olarak verilmesi ve böylece kaynakların en verimli şekilde kullanılması
ziyaret sonucundaki en önemli çıkarım olmuştur.
Ziyaretin her aşamasında İspanyol profesyonellerin sıcak
misafirperverliği ile karşılaşılmış ve çok sayıda kişinin işbirliği ile
verimli bir süreç geçirilmiştir.
|
